Araştırma, Agregatörleri Atladığında Solana’da Gerçekleşen Spread’lerin Daha Geniş Olduğunu Buldu

29 Eylül 2026’da yayımlanan bir ön‑baskı çalışması, Solana, Base ve Monad üzerindeki proprietary otomatik piyasa yapıcılarını (propAMM) inceleyerek 1 Eylül 2025‑31 Ağustos 2026 tarihleri arasındaki SOL/USDC takaslarını analiz etti. Yazarlar – Ozan Solmaz, Lioba Heimbach ve Jason Milionis – agregatör dışı yönlendirilen işlemlerin, altı en büyük Solana propAMM’ından beşinde belirgin şekilde daha geniş gerçekleşen round‑trip spread’ler oluşturduğunu buldu; bu da sadece bir havuza erişmenin aynı ticaret koşullarını garanti etmediğini gösteriyor.

Metodoloji ve Veri Seti

Araştırmacılar, aynı havuzda karşıt yönlerdeki ardışık doldurmaları 25 slot içinde eşleştirerek, işlem büyüklüklerini iki katla sınırladı ve arada fiyat güncellemelerinin olmamasını sağladı. Her çiftin iki ayağı da aynı yönlendirme sınıfına – ya agregatör‑türevi ya da agregatör‑dışı – ait olmalıydı; bu sayede havuz, gün ve büyüklük dilimlerine göre spread’lerin hücre‑hücre karşılaştırması yapılabildi. Bu yaklaşım, yönlendirme etkisini izole ederken havuza özgü ve zamansal faktörleri kontrol eder, ancak tek bir kullanıcının tam al‑sat yolculuğunu izlemeye izin vermez.

Spread Farklarıyla İlgili Temel Bulgular

Agregatör dışı spread’lerin daha geniş olduğu beş platformda, eşleşen hücre analizi %68‑%83 arasında hücrelerin daha büyük spread’ler gösterdiğini ortaya koydu; işaret‑testi p‑değerleri 0.001’in altında olup güçlü istatistiksel anlamlılık sağladı. Tessera propAMM için medyan spread’ler, agregatör akışı 0.9 baz puan (bp) iken agregatör dışı akış 0.93 bp oldu ve medyan eşleşen prim 0.1 bp agregatör lehineydi. ZeroFi tek istisna olarak, agregatör dışı akışta hafif negatif prim gösterdi. Çalışma, bunların swap ücretleri değil round‑trip fiyat farkları olduğunu ve yönlendirme sınıfının fiyatlamayı etkilediğini vurguluyor.

Agregatörlerin Daha İyi Şartlar Sunmasının Sebepleri

Jupiter gibi agregatörler, birden fazla likidite kaynağını tarar ve siparişleri bölerek en uygun fiyatları seçebilir. PropAMM operatörleri ise fiyatları doğrudan belirler ve bir işlem gerçekleşmeden fiyatları güncelleyebilir, bu da eski fiyat riskini azaltır. Çalışma, agregatör yönlendirmesinin daha taze fiyatlara hızlı erişim sağlayarak eski fiyat riskini hafiflettiğini, agregatör dışı yolların ise güncellemelerde gecikmeye uğrayıp daha geniş spread’lere yol açabileceğini gösteriyor. Base üzerinde yazarlar, işlem gönderenine göre değişebilen (base, age, priority, mode, default, address) ücret bileşenlerini tespit ederek, proprietary platformların çağrıcı kimliğini fiyatlamaya nasıl entegre ettiğini örnekliyor.

İleride İzlenecekler

Gelecek araştırmalar, Solana’da fiyat‑tamamlama dinamiklerini yakalamayı hedeflemeli; mevcut çalışmada zincir için tarihsel fiyat verisi eksikti. Yeni propAMM dağıtımlarının benzer ücret yapılarını benimseyip benimsemediği veya fiyat güncelleme gecikmesini iyileştirip iyileştirmediği izlenmeli. Ayrıca, cüzdan‑seviyesi ücretler – örneğin Phantom’un %0.85 swap ücreti – zincir üzerindeki spread ölçümlerinden ayrı olup perakende kullanıcıların net işlem maliyetlerini etkileyebilir. Gözlemciler, Jupiter’ın ücret takvimindeki veya yönlendirme algoritmalarındaki değişiklikleri de takip etmeli; bu değişiklikler çalışmanın vurguladığı karşılaştırmalı avantajı kaydırabilir.